Son Dakika

• No Posts Found

HAREMDE HAYAT EĞLENCELER VE TÖRENLER – 2 –

Harika DurnaYILBAŞI NEVRUZ TEBRİKİ

İranlıların yılbaşı olarak kabul ettikleri ilkbaharın başlangıcı saydıkları muharremin birinci g¸n¸ yılbaşı veya nevruz g¸n¸ olarak Osmanlılar da kabul etmişlerdir. Nevruzun Osmanlılar tarafından Áok erken kabul ettiklerini G¸lbahar Valide Sultaníın oğlu 2. Beyazıt a yazdığı tebrik mektubundan anlayabiliyoruz. Bir g¸n ˆnce saray eczacısı tarafından nevruz macunu yapılır: ¸zerine altın tozu dˆk¸lm¸ş kırmızı renkte nevruz şekeri hazırlanır, t¸llerle bağlı g¸zel kaseler iÁinde hanedan azasına,v¸kelaya mevki sahiplerine bendegana dağılırdı. Lezzeti pek g¸zeldi. Sabah erken aÁ karnına yenmesi şifaydı. Bunun iÁin g¸m¸ş tepsilere konur yanına da ìsî ile başlayan yedi t¸rl¸ yiyecek şunlardır:

1) susam 2) s¸t  3)simit 4) su  5) salep

6) safran  7)sarımsak

Bunlardan birer parÁa yalanınca şifa getireceğine inanılırdı.

Nevruz g¸n¸ başta sadrazam olmak ¸zere ˆb¸r devlet b¸y¸kleri padişaha peşkeş Áekerler armağanlar sunarlardı. Harem halkı da h¸k¸mdarı kutlarlar onun bağışlarına kavuşurlardı.

KANDİLLER VE SURRE ALAYI

Dini g¸nlerden olan kandillerde haremde Áok hareketli geÁerdi. Kandil iÁin h¸k¸mdar tarafından davetiyeler gˆnderilir devlet adamları din adamları saraya geliriler kandil iÁin hazırlanan salona alınırlar ayakta duran padişahı kutlarlardı. Şehzadeler ve veliaht da padişahın yanında yer alırlardı. Kadınlar iÁin kafesli yerler varsa oraya yoksa salonun bir tarafına kafesler Áekilerek kapatılır sarayda bulunan kadınlar sultanlar dışarıdaki sultanlar ve davetli kadınlar konulan minderler ¸zerine otururlardı.

Mevl¸t okunduğu sırada dinleyicilere g¸l suyu dˆk¸l¸r zarif kaplara konulmuş şekerler dağıtılırdı. Mevl¸t bitince padişah ayağa kalkar davetli bulunanlar hemen salondan ayrılırlardı. Padişah oradan hareme geÁer harem kadınlarının tebriklerini kabul ederdi. Berat kandilinin mevl¸t kandilinden farkı vardı. Mahfilíi şerif kızlar ağası ve harem ağalarının tekbir sesleri arasında haremin bahÁesine getirilir bırakılırdı. Bunu b¸t¸n sultanlar kadın efendiler kalfalar ziyaret ederlerdi. Ertesi g¸n sure alayı olurdu. Saraydaki kadın ve sultanların Mekke de birer dostu olurdu ona deri torbalar iÁinde para ve armağan gˆnderirlerdi. Bu torbalar iplerle bağlanır ve m¸h¸rlenirdi. Kızlar ağası vasıtasıyla mahfil teslim olunurdu. S¸rre alayı kalkarken b¸y¸k tˆren yapılır haremde bulunan kadınlar s¸rre alayını seyrederlerdi.

HIRKA-I SAADETíİ ZİYARET

Ramazanın 15íinde başta padişah olmak ¸zere şehzadeler sultanlar kadın efendiler ikballer ustalar Hırka-ı Saadet dairelerini ziyaret ederlerdi. Harem 1854 de Topkapı Sarayından DolmabahÁe ye taşınınca bu tˆren daha Áok ˆnem kazandı. ÷nceleri bu tˆrene dışarıdan hiÁbir kimse katılamazdı. Ramazanın 15íinci g¸n¸ haremde yaşayanlar en g¸zel elbiselerini giyerler haremin ˆn¸nde hazırlanan arabalara binerek DolmabahÁe ve Yıldız Sarayından b¸y¸k bir alay halinde hareket ederlerdi. Arabaların ˆnlerinde ve yanlarında harem ağaları bulunurdu.

Arabalar bu minval ¸zerine Topkapı Sarayının araba kapısına gelirler orada harem ağaları tarafından karşılanırlar.

Hırka-ı Saadet kapısı aÁılınca kadınlar r¸tbe sırasına gˆre dizilirler; Hırka-ı Saadetíe doğru ilerlerdi. Eğer sağ ise en ˆnde valide sultan bulunurdu. Herkes başına bir ˆrt¸ ˆrterdi. Her tarafta buhurdanlarda yanan buhurun kokusu hissedilir, perdelerin arkasından Áok g¸zel sesli bir m¸ezzinin okuduğu Kuran-ı Kerim duyulur ağır ağır bir masa ¸zerine konan Hırka-ı Şerifíe y¸z s¸r¸l¸r. Daha sonra padişah selamlanır padişahın ¸zerinde ayet veya bir kıta yazılı mendil alınır saygıyla selamlanır, geri geri gidilerek kendisine ayrılan dairesine dˆnermiş. Bu tˆren bazen saatlerce s¸rermiş. Ziyaret tamamlandıktan sonra harem kadınları tekrar arabalarına binerler, dairelerine yine geldikleri şekilde dˆnerlermiş.

 

KADİR GECESİ VE ALAYI

Ramazanın 27 inci gecesi kadir alayı d¸zenlenirdi. Kadir alayı 19. ve 20. y¸zyıllarda Abd¸lmecidí in yaptırdığı Tophaneí deki Nusretiye camii ile Yıldızída 2.Abd¸lhamidí in yaptırdığı Hamidiye camii meydanında yapılırdı. O gece meydanın Áevresi renkli fenerler  ve fanuslarla donatılırdı. Hava kararmadan ˆnce haremde bulunan kadınlar ve sultanlar iki atın Áektiği arabalara binerler meydanda kendilerine ayrılan yerlerinde dururlardı. Arabadan inmezlerdi, arabaların perdeleri inik olurdu. Harem ağaları her arabaya g¸m¸ş tepsilerle iftariye yemek meyve yaz ise dondurma kahve dağıtırlardı. Harem ile alayın geÁeceği meydana kadar yol, renkli kandiller ve fenerlerle donatılırdı. Harem arabalarının ˆnlerinde ikişer kavas, g¸m¸ş kaplamalı deri fenerler taşırlardı. Padişah camiye girdikten sonra meydanda bulunan askerlere b¸y¸k pideler ve şerbetler dağıtılırdı.

Namaz bitinceye kadar, meydanda atılan fişekler seyredilirdi. Namazdan sonra kadın efendiler ve sultanlar şehirde yapılan şenlikleri seyretmek iÁin kısa bir tur yaparlar, sonra hareme dˆnerlerdi.

BAYRAM TEBRİKLERİ

M¸sl¸manların halifesi olan padişahlar ve harem halkı bayram tebriklerine son derece titizlik gˆsterirlerdi. Bayramdan bir hafta ˆnce daireler temizlenir yeniden dˆşenir yeni elbiseler giyecekler alınırdı. Saray bahÁesine bayram eğlenceleri iÁin dˆnme dolap atlı karınca ve salıncaklar kurulurdu. Bunlara şehzadeler geceleri de sultanlar binerler ve eğlenirlerdi.

Eskiden bayramlaşma Topkapı Sarayında Bab¸ssaade ˆn¸nde olurdu. Buraya taht konur, h¸k¸mdar tahtın ¸zerinde oturur tebrikleri kabul ederdi. Saray Topkapı dan DolmabahÁe ye taşınınca bayram tˆrenleri bu sarayın bayramlaşma salonunda yapılmaya başlandı. Saltanatın yıkılmasına kadar da bˆyle s¸rd¸.

Padişahlar Topkapı Sarayında iken bayram namazlarını Ayasofya veya Sultanahmet camiinde kılarlardı. Saraydan camiye b¸y¸k bir alayla giderdi. Buna bayram alayı denirdi. Yıldız ve DolmabahÁe Saraylarında iken de bayram alayı yapılırdı. Haremdeki kadınlar ve sultanlar bayram alayı sarayda hareket etmeden ˆnce arabalarına binerler alayın geÁeceği yol ¸zerinde yer alırlardı.

Bayram sabahı padişahı kutlamak ¸zere dışarıda bulunan sultanlar v¸kela kadınları hareme gelirlerdi. Harem kapısında bunları harem ağaları selamlardı. Haremden iÁeri girince keth¸da kadın, yardımcısı katibeler misafirleri selamlardı. Eğer gelen sultan ise keth¸da kadın birinci ve ikinci katibe ˆnde y¸r¸rler, teşrifatÁı kalfaların b¸y¸kleri koltuklarına girerler ˆb¸r ikisi de arkasından eteklerini tutarlardı. Sultanlar ve misafirler bu minval ¸zere kendileri iÁin ayrılan daireye gˆt¸r¸l¸rd¸.

Sultan Efendiyi kendisine ayrılan dairenin ˆn¸nde bir kalfa karşılar feracesini yaşmağını Áıkarırdı. Sultan efendi kahvesini burada iÁer muayede zamanına kadar dinlenirdi.

Harem DolmabahÁe Sarayıína taşındıktan sonra haremdeki kadınlar ve misafirler, muayede salonunun ¸st katında bulunan kafesli yerden erkeklerin padişahı tebrikini seyrederlerdi. Padişah tebriki bitirdikten sonra biraz dinlenir, daha sonra bayramlaşmak ¸zere hareme giderdi. Kadınların padişahı tebrikleri hatıralarda ayrı ayrı anlatılmaktadır.

Genel olarak haremdeki bayramlaşma şˆyle olurdu: bayramlaşma tˆreni bittikten sonra herkes dairesine Áekilir h¸k¸mdarın hareme gelmesini beklerdi. Kapıda ikinci haznedar karşılar asasını havaya fırlatır aynı suretle yakalardı. Mızıka selam havasını Áalmaya başlardı. Padişah sol tarafında ¸niformalı haznedar usta arkasında ikinci ve ˆb¸r haznedar kalfalar yer alırlardı.

Bu sırada elinde altın asa ile baş katibe gˆr¸n¸r ve misafirlerine: ì Efendim, teşrif-i şahane oldu buyurunuz muayedeyeî diye bağırırdı. Herkes dairesinden kalkar r¸tbe ve derecesine gˆre sıraya girerlerdi. ÷nce valide sultan sonra sultanlar kadın efendiler ikballer b¸y¸k r¸tbeli ustalar haznedar usta kahya kadın ˆb¸r ustalar b¸y¸k kalfalar kahveciler misafir kalfalar h¸k¸mdarı başlarıyla yerlere kadar eğilerek tebrik ederlerdi. Misafir kadınlarda y¸zleri aÁık olarak huzura gelirler; baş katibe eşlerinin isimlerini sˆyleyerek o hanımı zat-ı şahaneye takdim ederdi. Daha sonra padişah kızlarına ve kadınlarına iade-i ziyaret ederdi. T¸rl¸ nedenlerle bayram tebrikine katılamayan kadın efendiler ve sultanlar padişaha bayram tebriki gˆnderirlerdi. H¸nkar da onlara cevap verirdi. Harem odalarında kadınlar birbirlerini tebrik ederken sarayın avlusunda eğlenceler yapılırdı. Bir yerde zurnasıyla Áifte narasıyla zuhuri kolu, bir yerde kendi Áalgısıyla kˆÁekler, bir tarafta hokkabaz ve kukla karşısında toplanan Áocukları hayran eder; kahkahalar kıyametler kopardı. Bu oyuncuları kafes arkasından pencerelerden haremde bulunanlar seyrederdi. Bu hal bayram s¸resince devam ederdi. Gece misafirler ve harem halkı mabeyne davet olunur; burada oyunlar, gˆsteriler yapılır; misafirler eğlendirilmeye Áalışılırdı. Eğlence sona erince misafirler evlerine dˆnerlerdi. Kurban bayramı zat-ı şahaneí nin harem halkı ile v¸kelaya hediye ettiği kurbanlıklarla ramazan bayramından ayrılırdı.

İlgili haberler

Yorum yaz

Eposta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir.

Yenisöke Gazetesi © 2015 | Her hakkı saklıdır.
Bu sitede yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Şafak Ofset Mat. Gaz. LTD ŞTİ'ye aittir.
İçerik hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kullanılamaz.