Sıcak çarpması nedir?

feryal çörtle kopyaSıcak çarpması, hava sıcaklığının 32 derecenin, nispi nemin yüzde 60’ ın üzerine çıktığı durumlarda görülmeye başlar. Yaşlılarda, damar sertliği ve kalp yetersizliği olanlarda, şeker hastalarında, alkoliklerde ve idrar söktürücü ilaç kullananlarda daha sık rastlanır. Sıcak çarpması, organizmanın henüz sıcaklara uyum sağlayamadığı, sıcak dalgasının ilk günlerinde daha fazla görülür ve daha tehlikelidir.

Organizmamızın dış ortam ısısının yükselmesine karşı en önemli savunma araçları, derideki damarların genişlemesi ve terleme ile sıvı kaybedilmesidir. Terleme devam ettiği sürece, yeterince su ve tuz almak şartıyla çok yüksek ısılara tahammül etmek mümkündür. Nem oranı yükseldiğinde, terleme ile olan sıvı kaybı azalmaya başlar ve böylece sıcak çarpması ihtimali artar.

Her sene bu mevsimde binlerce insanın ölümüne yol açan bu olay aslında önlenmesi ve erken tanındığında da tedavisi mümkün olan bir tablodur. Bu sebeple de sıcak çarpmasının belirtileri ve neler yapılması gerektiğinin herkes tarafından bilinmesi gerekir.

Sıcak çarpmasının iki türü vardır:

Klasik sıcak çarpması:

Yaşlılarda, damar sertliği, kalp yetersizliği, şeker hastalığı olanlarda ve alkoliklerde daha sık görülür. Sıcak dalgaları boyunca, kalp krizi ve kalp yetersizliğine bağlı ölümlerde büyük artışlar olur. İdrar söktürücü, beta-bloker cinsi kalp ve tansiyon ilaçları, anti allerjik ve bazı sinir ilaçlarını kullananlar da artmış risk altındadır.

Deri sıcak, kuru ve kızarmıştır ve terleme yoktur. Nabız hızlı, solunum zayıf ve yüzeyseldir. Kaslar gevşer, refleksler azalır. Tansiyon genellikle düşüktür.  Tablonun ağırlığına göre, uyku halinden derin komaya kadar giden farklı derecelerdeki belirtiler vardır.

Efora bağlı sıcak çarpması:

İşçilerde, çiftçilerde, askerlerde,  sporcularda, kazan dairesi ve dökümhane çalışanlarında görülür. Belirti ve bulguları klasik tiptekine benzer. En önemli klinik fark, bu hastaların terleyebilmeleridir. Bundan dolayı da, vücut iç ısısı çok yüksek olmasına rağmen deri aldatıcı olarak soğuktur. Bu grupta, böbrek yetersizliği, yaygın damar içi pıhtılaşma ve kas hasarı bulguları daha sık ve ağırdır.Sıcak çarpması acil tedavisi gereken, çok ciddi, hayatı tehdit eden bir tablodur, öncü bir belirti olmaksızın birdenbire başlar. Sebebi, vücudumuzdaki ısı düzenleyen sistemin, organizmanın yeterli ısı dengesini sağlayamaması sonucu vücut ısısının 41 derece üzerine çıkmasıdır. Kalp, beyin, böbrek, karaciğer gibi birçok hayati organın fonksiyonları bozulabilir.Bilinç kaybı erken bir işaret olabilir. Baş ağrısı, baş dönmesi, baygınlık, karın ağrıları görülebilir. Ateş yüksekliği ve bitkinlik çok tipiktir. Makattan ölçülen vücut ısısı 41 derece üzerindedir ve vücut iç ısısı 44 dereceyi geçebilir.Birkaç saniyeden daha uzun süre bilinçsizlik

HavaleOrta veya şiddetli derecede solunum güçlüğü belirtileriSıcak bir ortama maruz kaldıktan sonra 40°C nin üzerinde rektal sıcaklıkSersemlik, şiddetli huzursuzluk veya sinirlilik haliHızlı kalp atımıŞiddetli veya durmuş terlemeKırmızı, sıcak, hatta kol altlarında kuru cilt Şiddetli kusma ve ishal

Sıcak çarpması tıbbi bir acil durumdur. Erken müdahaleyle bile yaşamı tehdit edici olabilir. 112 veya diğer acil servisleri aradıktan sonra aşağıdaki ilk yardım adımlarını uygulayabilirsiniz.

Sıcak Çarpması Tedavisi

En önemli husus, sıcak çarpması olanların erken tanınmaları ve derhal soğutulmaya başlanmalarıdır. Çok sık yapılan tehlikeli yanlışlardan biri, şuuru kapalı olan bir hastaya sıvı içirilmeye çalışılması ve soğutulmaya başlanmakta gecikilmesidir. Kişiyi doğrudan güneş ışığının dışına, serin bir yere alın.

Kişinin gereksiz kıyafetlerini çıkarın ve mümkün olduğunca daha fazla cilt yüzeyinin havaya maruz kalması için onu yan yatırın.

Vücudunu soğutmaya başlarken ambulans çağrıldığından emin olun.

İç ortama ya da gölgeye taşıdıktan sonra düz bir zemine yatırıp ayaklarını başından yüksek bir yere koyun

Nefes alıp vermesi durmuşsa suni solunuma başlayın.

Kişinin tüm vücudunu soğuk suyla süngerle veya spreyle serinletin ve vücut sıcaklığını düşürmek için düşük nemli bir ortamda ıslak-soğuk bir çarşafa sarın, klima bulamazsanız vantilatör çalıştırın veya yelpazeleyin. Hızla ilerleyen sıcak çarpması belirtilerine dikkat edin.Büyük damarların cilt yüzeyine yakın olduğu kasık, boyun ve koltuk altlarına buz torbası koyun. Hastayı buz banyosuna sokmayın.Rektal sıcaklığını sık sık kontrol edin ve mümkün olduğunca çabuk, 38,8°C veya daha altına düşürmeye çalışın. Vücut ne kadar uzun süre yüksek sıcaklıkta kalırsa hastalık da o kadar ciddidir ve komplikasyon meydana gelme olasılığı o kadar yüksek olur. Ağızdan veya kulaktan ölçülen sıcaklıklar bu acil durumda doğru olmaz. Kişi yutkunabilecek kadar uyanık ve ayıksa ona sıvı alması için sıvı (15 dakikada bir 250 ml kadar) ve tuz içeren içecekler verin. Domates suyu gibi bir miktar tuz içeren içecekler sıvı kaybının yerine konması için ideal. Çünkü vücuttaki tuz kaybı yerine konana kadar sadece su gibi tuzdan fakir sıvıların verilmesi, vücut tuz oranının daha da düşüp bilincin kapanmasına neden olabilir. Sıcak çarpması geçiren çoğu insanın bilinç seviyesi değişir ve sıvıları güvenli bir şekilde içemeyebilir. Yardım etmeniz gerekebilir. Sıvı verirken tıkanmaması için dik oturduğundan emin olun.

Hastalar,  ambulanslarla en kısa zamanda bir hastaneye ulaştırılmalıdır. Soğutma işlemine hastane koşullarında buz-su banyolarında devam edilmelidir. Bu hastalar yoğun bakım ünitelerinde takip ve tedavi edilmelidir.

BUNLARI YAPMAYIN

Bilincinden emin değilseniz içmesi için bir şeyler vermeyin. İçtiği sıvının ciğerlerine kaçışına neden olabilirsiniz. Vücut ısısını düşürmek için kesinlikle soğuk sıvı vermeyin. Çünkü soğuk sıvıların kullanılması, ısıyı düşürmeyi hızlandırmasına rağmen, zaten strese girmiş olan kalp kası üzerinde aritmi riskini arttırabiliyor.

Sıcak çarpmasıyla gerçekleşebilen yüksek vücut sıcaklığını düşürmek için aspirin veya benzeri ateş düşürücü vermeyin. Bu ilaçlar, vücudun sıcak çarpmasına karşılığı nedeniyle sorunlara neden olabilir. Havale geçirme durumunda kilitlenmiş ağzını açmak ya da dilini çıkartmak için ağzına kaşık ya da başka bir cisim sokmayın. Başını yana çevirmeniz hava yolunu açık tutmak için yeterlidir.

Sıcak çarpmasına karşı tedbirler

Çok gerekli değilse sokağa çıkmayın(özellikle saat 11-16 arası)Açık renk, bol, pamuklu kıyafetler giyin Geniş çeperli şapka ve güneş gözlüğü kullanın Şemsiyeden yararlanın     Efordan kaçınınSindirimi kolay yemekleri tercih edin Ağır, yağlı kızartmalardan kaçının Bol su için(ayran, soda).Meyve, sebze ve salatayı bol yiyin Alkol kullanmayın Fazla kahve ve çaydan uzak durun Sigara içmeyin Sık sık duş alın             Sağlıkla ve Hoşça kalın

İlgili haberler

Yorum yaz

Eposta adresiniz yayınlanmayacaktır. Gerekli alanlar * ile işaretlenmiştir.

Yenisöke Gazetesi © 2015 | Her hakkı saklıdır.
Bu sitede yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları Şafak Ofset Mat. Gaz. LTD ŞTİ'ye aittir.
İçerik hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kullanılamaz.