Amerikancılığın tarihsel kökeni

Türklerde ABD hayranlığı ilk ne zaman başladı, ne zaman gelişti, doruğa ulaştı. Bu soruların cevaplarını kısaca gireceğim bu yazımda. Günümüze kadar süren ABD sevgisi ve karşıtlığının tarihsel köklerine değineceğim.

Yıllardan 1918’de ABD Dünya Savaşı’na katılmamış, bu yüzden büyük bir devlet olarak ortaya çıkmıştı. İngiltere ve Fransa galip olmalarına rağmen kazanımlarını kısa sürede ABD’ye kaptırarak yavaşça kabuklarına çekilmeye başladılar. Rusya 1917’de yıkıldı. Almanya, Avusturya, Macaristan, Osmanlı Devleti yenildiler. 8 Ocak 1918’de ABD Başkanı Wilson bir beyanname imzalayarak dünyaya barış havarisi olduğunu gösterdi. “Yenen devletler yenilenleri sömürmeycek, her millet kendi topraklarında bağımsız yaşayacak” felsefesi temelindeydi bu Wilson prensipleri. Türklerle ilgili maddede “Türklerin çok olduğu yerlerde güvenlik sağlanmalı, Türk egemenliğindeki uluslara  özerklik verilmeli, Boğazlar ticarete açık olmalı” diyordu.

Burada açık olarak çıkarları ticaret serbestisi yani boğazlar sorunuydu. Osmanlı aydınları subaylarının bir kısmı kurtuluşun dayanağı olarak ABD’yi görmeye başladılar. Çünkü tek başına kurtuluşun olacağına inanmıyorlardı. Kimdi bunlar? Doktor Adnan Adıvar, öğretmen Halide Edip Adıvar, Albay Kara Vasıf Bey, Rauf Orbay başlıcalarıydı. Diğer Grup milliyetçi olanlar mı desem (İttihat kökenli) hiçbir bağlantıyı kabul etmeyen ulusalcılar daha doğru olur. Tüm mandalara karşıydılar Atatürk, İsmet, Kazım Karabekir bunlardandı.

 23 Temmuz’da Erzurum Kongresi toplandı. Burada Osmanlı Devleti’nin üzerine düşen sorumlulukları yerine getiremediği vurgulanarak “milletin bağımsızlığını yine milletin azmi ve kararı kurtaracaktır” kararı öne çıktı. Her türlü manda (bir devletin himayesine girmek) reddedildi.

Ağustos’un sonunda Sivas’a hareket başladı, yolda güvenlik önlemleri alındı. Vali Galip’in önlemesi başarısızlıkla sonuçlandı, 4 Eylülde büyük kongre başladı.

Mandacılar toplantıya hazırlıklı gelmişler. Hatta Amerikalı bir grup gazeteciyi de davet etmişlerdi. Manda konusu kongreyi en çok meşgul eden konu oldu, evlerde gizli toplantılar yapılıyordu. Hatta ABD’nin 50000 kişilik bir kuvvetle yardıma geleceği vurgulanıyordu. Salonda hareketli tartışmalar oluyordu. Harp okulunu temsilen gelen genç delege “manda ve himaye kabul edilemez. Ben onların temsilcisi olarak bunu kabul etmiyorum. Mustafa Kemal dahi kabul etse reddediyorum” diyerek kürsüden indi. Mustafa Kemal “Ya İstiklal, Ya Ölüm” diyerek genç delegeyi onayladı. Uzun tartışmalar sonunda gelen ABD’lilerin yetkili kişiler olmadığı, onların peşinden gidilemeyeceği anlaşıldı, manda reddedildi.

Manda reddedildi ama Amerikan hayranlığı burada bitmedi. Menderes zamanında Kore’ye ABD ordusuyla beraber savaşmak üzere asker gönderildi, NATO’ya girildi. Marshall yardımları konserve, peynir, süt tozu dağıtıldı. Amerikan filosunu taşa tutan Deniz Gezmiş ve Arkadaşları saldırıya uğradılar. Ülke gençliği Amerikan yanlısı, Milliyetçi, Komünist yanlısı, Devrimci gruplara bölündü.

12 Eylül’de güya bu çatışmaları önlemek için askeri darbe yapıldı. Amerikan kaynaklarında darbecilerle ilgili “bizimkiler başardı” sözleri sızdı. Milliyetçi ve Solcular ezildi. Sonuçta Ilımlı İslam darbecileri kanatlarında yükselerek bugünlere geldik. Şimdi Milliyetçi ve Solcular aynı noktaya ulaştı ve “Ne Amerika, Ne Rusya. Tam Bağımsız Türkiye” geldik bugünlere.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Latif Yalçın - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak YeniSöke Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan YeniSöke Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler YeniSöke Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı YeniSöke Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Covid-19 döneminde Söke belediyesi hizmetlerinden memnuniyet düzeyiniz nedir.