TEFEKKÜR: İnsanların kıymet hükümleri

Düşünüyorum da, bir insanın bir diğer insana verdiği kıymet hükmü nedir, nedendir, nasıl ve niçindir? Durup-dururken böyle bir şeyin peşine düşmek olur mu? Elbette olmaz, mutlaka bir nedeni, bir sebebi vardır! Gereklimidir? Burada durmak lâzım; birisi hakkında hüküm ittihaz etmek, kıymet belirlemek öyle kolay olmasa gerektir. Sebebin, nedenin varda, delilin, belgen ve kanıtın var mı? Bunlar sadece bir kişinin suçunu-suçluluğunu ıspat ederken lâzım olanlar değil, birine değer ve kıymet biçerken de ortaya atılan iddialar olabilir. Meselâ, adamın ahlâkını, karakterini, kültürünü, inancını ve kişiliğini tenkit edip eleştirmek gibi. Aslında, hiçbir iddianın arkasında delil ve belge olmayınca tenkit ve tartışmaya girilmemeli. Özellikle zanna dayanarak ve kulaktan dolma haberlere kanarak bir kişi hakkında tartışma açmak kötü bir iştir. Ne yazık ki, toplumda bu tür sohbetlere rastlıyor ve üzülüyoruz. İşte bu nedenlerle insanların birbirleri hakkında kıymet belirlemeleri ve hüküm vermeleri açısından düşüncelerimi ifade etmek istedim. Ancak, bu noktada kimseyi hedef ittihaz etmiyorum. Böyle bir hakkım olmadığını biliyorum. Çünkü, bu sohbetlerin içine ucundan, kenarından, zaman zaman istesekte-istemesekde dahil oluyoruz. Çünkü, nisyan ile malûl insan olmamız dolayısıyla, yanlış yapmamak mümkün değil.

Şimdi pandemi dolayısıyla fiziki mesafelerin yanında sosyal mesafeler de açıldı ve sohbet toplantıları da yapılamaz oldu. Ama, bu böyle ilânihaye gitmeyecek elbette, yine canlı, heyecanı bir arada sohbetler olacaktır inşallah. Yeri gelmişken ifade edelim, inanıyorum ki pandemi dolayısıyla birbirimizin kıymetini anlamışızdır. Daha önce hiç olmayacak şeylerden birbirimize küsüp-kırılıyor konuşmuyorduk, şimdi o günleri arar olduk. Hani meşhur bir deyim vardır, “bin nasihatten bir musibet yeğdir” işte şimdi onu yaşıyoruz. Umarım bu sınavımız çok sürmez, yine o eski şen şakrak güzel günlere kavuşuruz. Evet, insanlar olarak birbirimizi değerlendirmede bulunacağız elbette. Ancak, kıymet hükümlerimiz neler olacak, onları iyi ve doğru belirlememiz gerekmektedir. Ondan sonra da nerede ve nasıl kullanacağımızı iyi bileceğiz. Çünkü bu konuda çok büyük yanlışlar yapıyoruz. Kıymet hükümlerimizden, ölçülerimizin tespitine kadar yanlış değerlendirmelerde bulunuyoruz. Kıymet hükümlerimizi nerde, neyi, ne kadar ve nasıl kullanacağımızı da iyi ve doğru bilip gerektiği yerde gerektiği gibi kullanmamız lâzım.

Meselâ, önce madde ile mana kıymet hükümlerimizi iyi bilip doğru ayırdetmeliyiz. Madde ile manayı ölçmeye kalkmamalıyız. Örneğin, karakter buzukluğu, ahlâki bir sapma karşısında, kişiye kaç paralık adam! Ciğer beş kuruş etmez diyoruz. Ne alâkası var? Ahlâk ve karakter hiç para ile ölçülür mü? Ama, ne yazık ki bu tespitleri çok kullanıyoruz. Hem de hiç alâkasız bir yerde, uygun düşmeyen bir kıymet hükmüyle ölçüm yaparak. Kişi, ahlâken yanlışlar yapıyor, karakter düşüklükleri sergiliyor, biz ona kaç paralık adam o ki, veya bırak şunu ciğeri beş kuruş etmezi diyoruz. Onun o yanlışlarını parayla değerlendiriyoruz. Oysa o kişi orada para harcamıyor, parayla ilgili bir alış-veriş yapmıyor. Bu tespitlerle ilgili bunlar kinaye olarak söyleniyor diyenler oluyor. Böyle kinaye de yapılmaz, çünkü arada hiç benzerlik yok. Doğrudan bir değer sapması var, manayla ilgili bir mesele madde ile ölçülüyor. Bir farklı yargı da, insani ilişkilerdeki yanlışlıklarla, ibadetler karşılaştırılıyor ve bir dürüstlük ölçümü yapılıyor. İnsani bir karakter bozukluğu sergileyen namazlı-niyazlı birisi için “Beşvakit namaz da kılıyor veya birde hacı olacak!” deniyor. Hâlbuki, iyi bir insan olmak ayrı, iyi bir müslüman olmak ayrıdır. Elbette istenilen, özlenen ve beklenen iyi bir müslüman olmaktır. Ama, olmuyor işte, arada bir kopukluklar ve sapmalar ve yanlış yapmalar oluyor. Yine de önemli olan insani kıymet hükümlerimizi aramızda iyi ve doğru tespit etmeye bakalım ve haddimizi de aşmayalım. Sağlıklı günler dileğiyle.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Mustafa Uluçay - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak YeniSöke Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan YeniSöke Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler YeniSöke Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı YeniSöke Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Covid-19 döneminde Söke belediyesi hizmetlerinden memnuniyet düzeyiniz nedir.