TEKE BIÇAĞI Namıdiğer Yatağan

Dünden devam

 Her ne kadar kadın erkek ata binme ok ve yay kullanma, kılıç çalma becerilerini kazanmaları esas ise de yeri geldiğinde ok düzmeyi, demir dövmeyi de öğrenmeleri zorunlu idi. En beceriksizimizin bile kendisine gerekli olan ok düzmeyi, demir araç yapmayı öğrenmemiş olması düşünülemez.

Babamın asıl hüneri bıçak üzerinedir. O bilinen kılıç ile kama arasında yakın savunma silahı olarak belde kuşak arasına yatar vaziyette taşınabilen kendine has özelliği olan Yatağan imalinde -övünmek gibi olmasın- birinci gelir. Çünkü ta Asya’nın göbeğinde yaşadığımız çağlardan beri kullanılan bu silahın babama, bunu ilk imal eden Temür Ata’nın verdiği kendine has özelliklerin tamamı dedelerimizden bilgi ve beceri mirası olarak aktarılagelmiş; -öğünmek gibi olmasın- ama bababmın yaptığı yatağan, Temür Ata’nın yatağanını birkaç özellik bakımından aşmıştır. Âhibaşının tavsiyesi üzerine Lazkiye Demirciler Âhisi de bunu fütüvvetname sayfaları arasına kayıt düşmüştür. İlk özelliği, bir tehlike anında kabzasına el atar atmaz çekip savunmaya veya saldırıya hazır olmasını sağlayan özel kabza, kabzanın kulakları ve avuçta hiçbir rahatsızlık vermeyecek şekilde kavranmasıdır.

Bir diğer özelliği ise ağzına verdiği içe dönük özel kavis ile düşmana tek vuruşta indirilen darbe ile darbeyi alan organın kopuşunu sağlamasıdır. Bir vuruşta, rakibin neresine denk geldiyse onu kökünden koparıp atmak zor değildir. Kamanın namlusundaki eğim kullanımı kolaylaştırır. Sadece bir savaş aracı olmayıp aynı zamanda ağaç dalı, çalı çırpı gibi geçişi engelleyen yerlerde bir darbe ile geçişi sağlayacak kadar yol açmayı da kolaylaştırır. Bu yüzden çalılık ve sık ağaçlık yerlerde ister yaya ister atlı olsun yolculuğa çok elverişlidir. Kuşak arasında yatar vaziyette taşındığı için haraket engelleyici bir durumu da söz konusu değildir.

Dedelerden bize aktarılan bilgilere göre, bu kamaya, bir zamanlar Garbi Karaağaç mıntıkası Tekeli Oğullarına geçmiş olmakla, ovaya nisbet edilerek Teke Bıçağı adı ile meşhur olmuş. Burdur, Aydın, Tire, Ödemiş, Menteşe ve Karaman yörelerinde hep Teke Bıçağı aranır olmuş. Bu kadar çok aranan malların taklitleri de çok olur. Bu yüzden pek çok usta aynı tarzda kamalar imal etmiş. Ancak bizim dedelerin ürettiği kamaların özelliğini kazandıramadıkları için kısa zamanda Demirciler Ahibaşı tarafından imalatları bıraktırılmış ve iş yerleri kapatılmış. Çünkü Ahilik yasasında dürüst olmak esastır. Bu kuralı çiğneyenin iş yeri kapatılır ve mesleği icrası yasaklanır. Bunun yanında diğer Türk beldelerinde de kılıç, kama ve bıçak ustaları bulunmaktadır. Onlar da iyi ustadır. Ustalığı iyi olmayan esnaf barınamaz. Bir kere malı tutulmaz, satılmaz... Bir diğer husus da Demirciler Âhibaşı buna kötü mala izin vermez.

Kimi demirciler de daha gerçekçi davranarak dedelerimize çıraklar göndermiş, kimileri de uzun süre bizim iş yerinde çalışmışlar. Babamın yanına da sadece yatağan üretiminin ustalığını öğrenmek için pek çok çırak ve kalfa gelmişti. Uzun yıllar bizimle çalışarak babamdan izin alıp iş yerlerini açmışlardı. Bu yüzden zaman zaman mali sıkıntıya düştüğümüz olurdu. Çünkü Ahilik geleneğine göre bir üste kalfasına ustalık iznini verdiği zaman ona tam donanımlı iş yeri açmak zorundaydı. Bir iş yerinde ne kadar çok çırak ve kalfa çalışırsa ustanın hem öğretme bakımandan hem de mali yönden zaman zaman sıkıntıları oluyor.

Devam edecek...

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Yaşar Çağbayır - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak YeniSöke Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan YeniSöke Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler YeniSöke Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı YeniSöke Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.



Anket Covid-19 döneminde Söke belediyesi hizmetlerinden memnuniyet düzeyiniz nedir.