Hayvan Haklarında Yeni Dönem Başladı

Nur Pınar Tuncal
Nur Pınar Tuncal

TBMM tarafından kabul edilen Hayvanları Koruma Kanunu; Cumhurbaşkanı tarafından onaylandı ve 14 Temmuz’da, 7332 sayılı kanun numarası ile yürürlüğe girdi. Merakla beklenen kanun ile artık hayvan hakları konusunda önemli bir adım atıldı ve birçok hayvanseverin “başlangıç” olarak nitelendirdiği bu adım ile yeni bir süreç başladı.

14 Temmuz’dan önce durum nasıldı?

Bu tarihten önce, hala yürürlükte olan 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununa göre bir hayvana yapılan kötü muamelenin cezası yalnızca idari para cezası oluyordu ve bu eleştirilen bir durumdu. Eğer yaşanan olay, Türk Ceza Kanunu kapsamında suç sayılan hallerden ise adli mercilere taşıyabiliyorduk. Burada da sahipli ve sahipsiz hayvan ayrımına takılıyorduk. Eğer öldürülen canlı sahipli, aşılı ve karneli bir hayvan ise problem yoktu: Türk Ceza Kanunu madde 151’e göre “sahipli hayvanın öldürülmesi suretiyle mala zarar verme suçu” oluşuyordu. Eğer sahipsiz bir hayvan ise herhangi bir suç sayılmıyordu. Bizler de bir hayvana şiddet uygulayan, işkence eden, tecavüz eden ya da öldürenlerin adli bakımdan hiçbir yaptırıma tabii olmamalarına şahit oluyorduk.

Neler değişti?

7332 sayılı kanun ile değişen en önemli husus şu: artık hayvanlara yapılan kötü muamele “kabahat” olarak değil, “suç” olarak değerlendirilecek. Bu nedenle yapılan eylemin yaptırımı da hapis cezası olacak. 

Yeni kanun ile hem idari cezalar güncellendi hem de birtakım eylemler adli mercilerde değerlendirilmek üzere adli cezalara yer verildi. Elbette bu kanunla yalnızca bireyleri cezalandırma üzerine bir yenilik getirilmedi. Belli kurum ve kuruluşlara da yeni sorumluluklar yüklendi.

Yapılan birkaç önemli değişikliğe değinmek adına 5199 sayılı kanuna eklenen maddelerden birkaç örnek verelim: belediyelerin sorumluluğu.

Buna göre, büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan büyükşehir ilçe belediyeleri ile diğer belediyeler, sahipsiz güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla hayvan bakım evleri kuracak. Henüz hayvan bakımevlerinin kurulmadığı belediyelerin mevcut olduğunu biliyoruz. Eklenen geçici maddede; büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yetmiş beş bini aşan belediyeler 31/12/2022, diğer belediyeler ise 31/12/2024 tarihine kadar bahsedilen hayvan bakım evlerini kurmakla yükümlü hale getirildi.

Bahsedilen geçici madde ile hayvan sahiplerine de bir sorumluluk getirildi: dijital kimliklendirme. Buna göre; evcil hayvan sahipleri, bu hayvanlarını en geç 31/12/2022 tarihine kadar dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmak zorunda.

En sevindirici düzenlemelerden biri: kara ve su sirkleri ile yunus parklarının kurulması yasaklandı. Mevcut işletmeler hayvan sayısında bir artırım yapamayacak. Bu yasal düzenleme sayesinde yıllardır eğlence sektöründe kullanılan sirk hayvanları ve yunuslara bir yenisi daha eklenmeyecek. 

İdari ve adli cezalara gelecek olursak; idari para cezaları 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 28. maddesinde düzenlenirken adli cezalar ise 28/A maddesi eklenerek düzenlendi. Adli cezalardan birkaçına değinecek olursak, nesli yok olma tehlikesi altında olan bir hayvanı öldüren kişi bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası; bir hayvan neslini yok eden kişi beş yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak. Kanunda öngörülen hususlar dışında bir ev hayvanını veya evcil hayvanı kasten öldüren kişi altı aydan üç yıla kadar hapis ve yüz günden az olmamak üzere adli para cezası ile cezalandırılacak. Yine, bir ev hayvanına işkence eden veya acımasız ve zalimce muamelede bulunan kişi altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılacak. Hayvan dövüştüren kişiler, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası veya adli para cezası ile cezalandırılacak.

Son Olarak,

Bu değişikliğe kadar, hayvanların bir mal gibi görülmesine katlanmak durumda kalıyorduk. Nihayetinde olması gereken oldu ve hepsinin canı kanunlar önünde tescilli hale getirildi. İşte bu yüzden vakit, hayvanlara bakış açımızı değiştirme vaktidir. Lütfen sizler de yaz kış fark etmeksizin bir kap mama ile bir kap suyu yaşadığınız yerlerin önünden eksik etmeyin. En önemlisi, onlara yapılan bir haksızlığa sessiz kalmayın. Çünkü dertlerini anlatamayan bu canlıların tek beklentileri, bizlerden ilgi ve sevgi görmektir.

- YeniSöke Gazetesi, Nur Pınar Tuncal tarafından kaleme alındı
https://yenisokegazetesi.com/makale/7858637/nur-pinar-tuncal/hayvan-haklarinda-yeni-donem-basladi